در باب یک رمال اعظم چند سال پیش وکیلی فرزانه که سن وسالی داشت در گفتگویی خصوصی می گفت در جوانی پامنبری شریعتی بودم و خطابه های "دکتر" را به جان نیوش می کردم، بعد از چند سال گفتم حرف های آن روزها را بخوانم ببینم چه گفته است، در حین خواندن بارها از خودم می پرسیدم واقعا آن زمان چنین یاوه هایی را گوش می کردم؟ یادم هست "دکتر" گاندی آتش پرست وگورویچ یهودی را مسلمان تر از برخی اصحاب دین می دانست و به شکلی غریب در کار آسمون ریسمون بافتن و مریدپروری بود. چند اسم مانند اگزیستانسیالیسم و مارکسیسم هم ردیف می کرد که به مخاطبانش بگوید چقدر خوب دنیا را می شناسد و پول ها را در فرانسه هدر نداده است. به قول مطهری فقید برای امام حسین روضه خوانی مارکسیستی می کرد و ابوذر غفاری را نخستین سوسیالیست تاریخ می نامید. در مورد فروید هم که معتقد بود همه دستاوردهای معنوی و روحی بشر را به باد داده است و بساط بی ناموسی را پهن کرده است. اهل قافیه و ردیف بود و برای پامنبری ها از "زر و زور و تزویر" و "ملک و مالک و ملا" می گفت، گاهی سراغ "ناکثین و مارقین و قاسطین" می رفت، "استثمار و استبداد و استعمار" و تشیع "صفوی و علوی" هم از دهانش نمی افتاد. معرکه گیر قابلی بود و می خواست چیزی که بعید بود خودش بداند چیست را نجات دهد و به "خویشتن خویش" برگردد! شاید مشکلش این بود که یکباره از مزینان به فرانسه آشوب زده رفت، شاید اگر به انگلستان رفته بود، ملایم تر از این می شد. او هم مثل به اصطلاح روشنفکران دیگر آن دوره نظیر بازرگان و آل احمد و نراقی و شایگان فقط می دانست که چیزی کم است، ولی حتی توان طرح درست پرسش را هم نداشت، مشکلش این بود که چرا دیگران به حد کافی ما را دوست ندارند و با "کین توزی" شرقی سعی می کرد از "آنچه خود داشت" دفاعی جانانه و پرشور کند. روضه خوانی مکلا بود، چیزی می خواند و به جای فکر در خلوت، فکرهای نپخته اش را پشت تریبون با مخاطب جوان و نوجوانش در میان می گذاشت. پرویز ثابتی در خاطراتش روایت جالبی می دهد، از قرار آن مرحوم نه دکتر بود و نه شهید، مدتی حرف های بوداری زد و ساواک احوالش را پرسیده بود، در زندان بود و البته با اجازه سازمان امنیت مخوف شاه در نقد مارکسیسم در کیهان مقالاتی سفارشی نوشت. شاید بشود هر اندیشه ای را با توجه به "اقتضای زمان" توجیه کرد و کاری هم به خوش نیتی افراد نداریم، ولی در مورد وی بیشتر باید از نوعی توهم صحبت کرد، والله اعلم. کانال راهبرد @RahbordChannel

در باب یک رمال اعظم

چند سال پیش وکیلی فرزانه که سن وسالی داشت در گفتگویی خصوصی می گفت در جوانی پامنبری شریعتی بودم و خطابه های "دکتر" را به جان نیوش می کردم، بعد از چند سال گفتم حرف های آن روزها را بخوانم ببینم چه گفته است، در حین خواندن بارها از خودم می پرسیدم واقعا آن زمان چنین یاوه هایی را گوش می کردم؟

یادم هست "دکتر" گاندی آتش پرست وگورویچ یهودی را مسلمان تر از برخی اصحاب دین می دانست و به شکلی غریب در کار آسمون ریسمون بافتن و مریدپروری بود. چند اسم مانند اگزیستانسیالیسم و مارکسیسم هم ردیف می کرد که به مخاطبانش بگوید چقدر خوب دنیا را می شناسد و پول ها را در فرانسه هدر نداده است. به قول مطهری فقید برای امام حسین روضه خوانی مارکسیستی می کرد و ابوذر غفاری را نخستین سوسیالیست تاریخ می نامید. در مورد فروید هم که معتقد بود همه دستاوردهای معنوی و روحی بشر را به باد داده است و بساط بی ناموسی را پهن کرده است.

اهل قافیه و ردیف بود و برای پامنبری ها از "زر و زور و تزویر" و "ملک و مالک و ملا" می گفت، گاهی سراغ "ناکثین و مارقین و قاسطین" می رفت، "استثمار و استبداد و استعمار" و تشیع "صفوی و علوی" هم از دهانش نمی افتاد. معرکه گیر قابلی بود و می خواست چیزی که بعید بود خودش بداند چیست را نجات دهد و به "خویشتن خویش" برگردد! شاید مشکلش این بود که یکباره از مزینان به فرانسه آشوب زده رفت، شاید اگر به انگلستان رفته بود، ملایم تر از این می شد.

او هم مثل به اصطلاح روشنفکران دیگر آن دوره نظیر بازرگان و آل احمد و نراقی و شایگان فقط می دانست که چیزی کم است، ولی حتی توان طرح درست پرسش را هم نداشت، مشکلش این بود که چرا دیگران به حد کافی ما را دوست ندارند و با "کین توزی" شرقی سعی می کرد از "آنچه خود داشت" دفاعی جانانه و پرشور کند. روضه خوانی مکلا بود، چیزی می خواند و به جای فکر در خلوت، فکرهای نپخته اش را پشت تریبون با مخاطب جوان و نوجوانش در میان می گذاشت.

پرویز ثابتی در خاطراتش روایت جالبی می دهد، از قرار آن مرحوم نه دکتر بود و نه شهید، مدتی حرف های بوداری زد و ساواک احوالش را پرسیده بود، در زندان بود و البته با اجازه سازمان امنیت مخوف شاه در نقد مارکسیسم در کیهان مقالاتی سفارشی نوشت. شاید بشود هر اندیشه ای را با توجه به "اقتضای زمان" توجیه کرد و کاری هم به خوش نیتی افراد نداریم، ولی در مورد وی بیشتر باید از نوعی توهم صحبت کرد، والله اعلم.


کانال راهبرد
@RahbordChannel